Lista aktualności Lista aktualności

Seminarium „Dzik”

W dniu 24 kwietnia 2015r. Nadleśnictwo Zaporowo zorganizowało seminarium „Gospodarka łowiecka populacją dzika w mozaice polno-leśnej nadleśnictw położonych w północno-zachodniej części Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie”, którego celem było podsumowanie 4 letnich (2011-2015) prac dotyczących populacji dzika w obwodach łowieckich położonych w zasięgu administracyjnego działania 5 nadleśnictw: Dobrocin, Górowo Iławieckie, Młynary, Orneta i Zaporowo.

Prace wykonał zespół pracowników i doktorantów z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, którym kierował Prof. dr hab. Bogusław Bobek współpracując z pracownikami w/w nadleśnictw oraz myśliwymi z lokalnych kół łowieckich. Gospodarz seminarium Jan Bobek, nadleśniczy Nadleśnictwa Zaporowo otwierając obrady podkreślił, że inicjatywa Jana Karetki ówczesnego Dyrektora RDLP w Olsztynie, rozpoczęcia prac nad dzikiem w rejonie wysokiego zagęszczenia populacji w świetle zagrożeń i konfliktów, jakie dziki stwarzają obecnie okazała się wyjątkowo trafna.

Tematyka prezentowanych 18 referatów była mocno zróżnicowana. Jan Karetko, który następnie poprowadził obrady, omówił założenia programu wykonanych prac. W swoim referacie Paweł Artych, Z-ca Dyrektora RDLP w Olsztynie scharakteryzował środowisko przyrodnicze regionu oraz podkreślił konieczność regulacji dzika do poziomu, który wyznaczają wieloletnie łowieckie plany hodowlane. Dla większości gospodarstw rolnych w Gminie Braniewo, głównymi środkami dochodów jest hodowla zwierząt oraz produkcja rolna, a 60 % upraw stanowią zboża ozime. Stan sanitarny dzików w powiecie braniewskim oceniano, jako zadowalający – do tej pory nie stwierdzono tam występowania wirusa afrykańskiego pomoru świń (ASF). W latach 2010-2015 w obwodach łowieckich nadzorowanych przez 5 badanych nadleśnictw zagęszczenie dzików mierzone obiektywnymi metodami wzrosło z 67.5 do 90.5 osobników / 1000 ha lasu, a odstrzał z 57.1 do 81.3 osobników/ 1000 ha lasu. Perspektywę wiarygodnej i taniej metody oceny liczebności populacji tworzą wyniki polowań zbiorowych, jednak zainteresowanie kół łowieckich tym tematem jest wyjątkowo nikłe. Roczny przyrost zrealizowany populacji wahał się w kolejnych latach od 81 % do 118 % liczebności ocenianej na zakończenie sezonu łowieckiego. Na omawianych terenach dziki wyrządzają głównie szkody w produkcji zbóż oraz niszczą znaczne powierzchnie użytków zielonych. W ciągu 4 lat systematycznie rosła powierzchnia uszkodzonych upraw rolnych jak również suma odszkodowań. W poszczególnych obwodach łowieckich największy wpływ na szkody miało zagęszczenie populacji. Było ono dodatkowo skorelowane z ilością wykładanej karmy przez myśliwych oraz długością granicy polno-leśnej. Dieta dzików była zdominowana przez zboża. Dostęp zwierząt do wysokobiałkowego pokarmu zwiększył płodność samic i spowodował przystąpienie do rozrodu warchlaków samic w wieku 9-10 miesięcy oraz rozregulował kalendarz wyproszeń. Z wyjątkiem października dziki rodziły się w pozostałych miesiącach roku, a ponad połowa warchlaków rodziła się w marcu, kwietniu i maju. Wśród odstrzelonych warchlaków dominowały samce  (56.1 %), Lecz ich udział w starszych klasach wieku zmniejszał się do 32.7%. Tłuszcz tkankowy wykazał wysoką proporcję nienasyconych kwasów tłuszczowych w stosunku do nasyconych kwasów tłuszczowych (1:1.45). Profil kwasów tłuszczowych i skład chemiczny tkanki mięśniowej pozwala klasyfikować mięso z dzików, jako posiadające wysoką wartość dietetyczną. W referatach wygłoszonych przez członków Towarzystwa Rzeczoznawców i Likwidatorów Szkód podkreślono brak w Polsce standardów szacowania szkód dziczych. Duże zainteresowanie wywołało doniesienie z Instytutu Ochrony Roślin PAN, iż dostępne w kraju repelenty chemiczne nie odstraszają dzików od upraw rolnych. Przegląd literatury dotyczącej roli dzików w funkcjonowaniu ekosystemów leśnych wykazał niski stan wiedzy dotyczącej wpływu wysokich zagęszczeń populacji dzików na florę i faunę naszych lasów. Przedstawiona propozycja prowadzenia zrównoważonej gospodarki łowieckiej na terenie 5 badanych nadleśnictw zakłada zmniejszenie o połowę aktualnego zagęszczenia dzików, co ograniczy konflikt rolników z myśliwymi oraz zmniejszy ryzyko epidemii wirusa ASF, którego ogniska znajdują się obecnie w odległości 200 km od Braniewa. Podkreślono konieczność prowadzenia monitoringu liczebności populacji oraz przyrostu zrealizowanego metodami wiarygodnymi. W pozyskaniu dzików udział warchlaków powinien wynosić około 60- 70 %.

W seminarium wzięło udział ponad 200 osób, leśników, myśliwych, rolników, przedstawicieli 5 naukowych ośrodków akademickich oraz lokalne samorządy i administracja państwowa. Dyskusję podczas seminarium ułatwiło rozdane uczestnikom spotkania wydrukowanych i starannie zredagowanych obszernych streszczeń referatów. Wygłoszone referaty wykazały, iż dysponujemy odpowiednią, merytoryczną wiedzą dotyczącą regulacji liczebności dzików, jednak informacje otrzymane podczas seminarium z terenów gdzie występuje ASF wskazują jednoznacznie, iż administracja państwowa nie posiada odpowiednich mechanizmów i narzędzi, które spowodują rygorystyczne wykonanie zwiększonych planów pozyskania dzików przez koła łowieckie.  

Bogusław Bobek.